Kayıt Ara
* TAKVİM
bulletBugünün Olayları
shadow
Sep 2020 Ekim 2020 Nov 2020
Pzt Sal Çar Per Cum Cmt Paz
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 

ABBASGULU AĞA BAKIHANOV (1794 - 1846)


ABBASGULU AGA BAKİHANOV
Azerbaycan Edebiyati

10 Haziran 1794’te Bakü’nün Emircan köyünde dünyaya geldi. Ailesi Bakü hanları neslindendir. Taht mücadelelerinde babasının mağlup olması sonucunda Guba’ya yerleşmek zorunda kalırlar. 1819 yılına kadar Guba’da yaşadı. Burada ileri düzeyde Arapça ve Farsça öğrendi ve ilmini artırdı. Tiflis’te doğu dilleri tercümanı olarak göreve başladı ve uzun yıllar bu görevini sürdürdü. Burada Rusçayı da mükemmel seviyede öğrendi ve tarih, coğrafya ve astronomi ilmiyle ilgilendi. Tercüman olarak Kafkasya, Anadolu ve İran’ı dolaştı. “Daima büyük adamların ve komutanların yanında olduğumdan Şirvan, Ermenistan, Dağıstan, Çerkezistan, Gürcistan, Anadolu ve Azerbaycan vilayetlerini gezip yeterince o yerlere vakıf ve aşina oldum.” (Firudun Bey Köçerli, Azerbaycan Edebiyyatı, C. I, Elm Neşriyyatı, Bakü, 1978, s. 290.)

 Türk-Rus ve İran-Rus savaşlarında mütercim olarak görev yaptı. Meşhur Gülistan antlaşmasının mütercimidir.  Rusya’nın birçok bölgesine gitti.  Azerbaycan’da yeni usul eğitim hareketinin öncülerindendi. Bakü’de yeni usul okul açma girişimleri Çarlık Rusya engeline takıldı. Yaşadığı çevrede çok sevilen ve devrinin âlimleri ile sıkı dostluğu olan aydın bir kişiliğe sahipti. “Azerbaycan Medeniyetinin görkemli simalarından biri olan A. Bakıhanov istidatlı âlim, filozof ve şairdir. O değerli ilmi eserleriyle Yakın Şark ve o cümleden Azerbaycan ilmine çok mühim yenilikler getirmiştir. Edebi eserleriyle edebiyata eleştirel realizmin gelişmesi için çığır açan Bakıhanov XIX. asır edebiyatında inkişaf eden realizm akımının ilk temsilcilerinden biri olmuştur.” (F. Kasımzade, “Abbasgulu Ağa Bakıhanov”, Azerbaycan Edebiyyatı Tarihi C. I, , AEA Neşriyyatı, Bakü, 1960, s. 65.)

Şiirlerinde Güdsi (Kutsi) mahlasını kullandı. 1846 yılında Hac seyahati için çıktığı yolculukta İstanbul’a uğradı ve Esrar-ı Melekût adlı eserini Abdülmecit’e sundu. Bu eser 1849 yılında İstanbul’da neşredildi. “Fuat Köprülü onu Kafkasya Türkleri arasında eski İslam kültürü ile yeni Avrupa medeniyet telakkilerinin birleşmesinden ortaya çıkan şair-yazar tipinin en önemlilerinden biri sayar.”(Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi, C.IV, Atatürk Kültür Merkezi Yayını, Ankara, 2004, s. 238.)

 Abbasgulu Ağa Bakıhanov ise Hac seyahati sırasında 1846 yılında Mekke’de vefat etti.

ESERLERİ:


1-      Riyazu’l- Kuds

2-      Kanun-i Kudsi

3-      Keşfü’l-Geraib

4-      Tezhibül -Ahlak

5-      Kitab-ı Nasihat

6-      Eynul- Mizan

7-      Esrar-ı Melekût

8-      Ümumi Coğrafiya

9-      Müştakü’l-Envar

10-    Mir’atü’l- Cemal

11-    Kitab-ı Eskeriyye

12-    Gülistan-ı İrem

13-    Fars Dilinin Mühteser Grameri

14-    Efkarül-Cebarut

15-    Seçilmiş Eserleri, Bakü, 1984.




Azerbaycan Edebiyatı İsimler Sözlüğü Copyright © 2012 AZEIS Tüm Hakları Prof. Dr. Sedat ADIGÜZEL'e aittir.

ANA SAYFAKULLANIM KOŞULLARIYORUM VE ÖNERİLER