Kayıt Ara
* TAKVİM
bulletBugünün Olayları
shadow
Sep 2020 Ekim 2020 Nov 2020
Pzt Sal Çar Per Cum Cmt Paz
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 

ABDULLA ŞAİG (1881 - 1959)


ABDULLA SAİG
Azerbaycan Edebiyati

 24 Şubat 1881’de Tiflis’te doğan Abdulla Muatafaoğlu Talibzade, ilk eğitimini babasının da öğretmenlik yaptığı Tiflis okulunda aldı daha sonra Meşhed’de eğitimine devam etti. İlk eğitimi sırasında Arap ve Fars edebiyatlarının yanı sıra Rusça ve Farsça öğrendi. 1901 yılında Bakü’ye yerleşerek öğretmenlik yapmaya başladı.  Bu yıldan itibaren eğitim sahasında ve edebiyat alanındaki çalışmalarına hız verdi. On altı yaşında gazeller yazmaya başlayan Abdulla Şaig Sovyet devrinden önce başladığı edebiyat ve eğitim sahasındaki faaliyetlerine ve Sovyetler Birliği döneminde de bütün hızıyla sürdürdü.  Bir yazar ve eğitim bilimcidir. 1933-1934 yılları arasında Azerbaycan Çocuk Edebiyatı şubesinde baş redaktör daha sonra ise Genç Temaşacılar tiyatrosunda şube müdürlüğü yaptı. Özellikle yazdığı ders kitapları ile eğitim sahasında Azerbaycan’a çok önemli eserler kazandırdı. “Çocuklar için eserler yazılmasına, genellikle, okul ve kitaplar vasıtasıyla yeni neslin eğitilmesine büyük önem verir ve kendi eserleri ile bu fikirlerin gerçekleşmesine hizmet ederdi. Şâig'in tertip ettiği, "Uşak Gözlüyü", "Gülzar" ve diğer ders kitapları Azerbaycan'da yeni eğitim sisteminin oluşmasında bir merhale kabul edilmişti.”  (Yaşar Karayev, Başlangıcından Günümüze Kadar Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi, T.T. Akt.: Rıdvan Öztürk, vd., C. 4, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1993, s. 267.)

 1940’lı yıllar onun yazarlık alanında en üretken olduğu dönemdi. Roman, hikâye, tiyatro, şiir ve ders kitapları alanında çok sayıda eser verdi. İki kez milletvekili seçildi. Lenin Madalyası ve Kırmızı Emek Bayrağı ödüllerini kazandı. Ömrünün sonuna kadar yazılarına devam etti ve 24 Eylül 1959’da Bakü’de öldü.

Sovyet devrinden önce daha çok klasik şiirin etkisiyle şiirler yazdı bu dönemde yazdığı şiirlerde ‘Valeh’ mahlasını kullandı. Azerbaycan edebiyatın romantizmin önemli temsilcilerinden biri olarak kabul edildi. Hümanist duygularla yazdığı şiirlerle, bazen hüzünlü bazen de ümit dolu hislerle okuyucusuna hitap eder. Abdulla Şaig’in Sabir ile olan dostluğu onun hem dünya görüşünü hem de şiire bakışını etkiledi. Sabir, şiirinin üslup özellikleri ve realist bakış Abdulla Şaig’in şiirlerinde kendisini gösterir. Bir dönem onun sembolist akımın içinde değerlendirebileceğimiz eserler de yazar. “1914 savaşlarında hayal kırıklığına uğrayarak sembolizme yöneldi. İdeal ve İnsanlık, İblisin Huzurunda adlı eserleri bu devre aittir.” (Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi, C.I, Atatürk Kültür Merkezi Yayını, Ankara, 2001, s. 41.)

Eserlerinde Azerbaycan Türklerinin yaşamı, inançları, dünya görüşü ve halk edebiyatı unsurlarından genişçe istifade eden Şaig, eserlerinde insan ve insana ait duyguları çokça dile getirdi. Sovyet döneminde yazdığı eserlerde insan, özgürlük, kadın ve emek konusunu daha fazla işlediği görülür. Abbas Zamanov, Abdulla Şaig’in Azerbaycan edebiyatı için değerini şöyle açıklar: “A. Şaig edebiyatın çeşitli türlerinde yazıp-yaratan bir ediptir. O, asrımızın ilk yıllarından itibaren şair, yazar, drama yazarı, çocuk edebiyatı yazarı ve edebiyat ders kitapları yazarı olarak tanınmıştır. Halkı cahilliğin pençesinden kurtarmak, onu medeni ve mutlu görmek arzusu Şaig yaratıcılığının esasını teşkil eder.” (Abbas Zamanov, Emel Dostları, Yazıçı Neşriyyat, Bakü, 1979, s. 216)

ESERLERİ:


1-      Güneşli Edebiyyat, Bakü, 1910

2-      Uşag Gözlüğü, Bakü, 1910-1911-1915-1917-1919.

3-      Yahşı Arha, Bakü, 1911-1939-1966-1971.

4-      Tıg-tıg Hanım, Tülkü, Garğa, Hacıleylek, Bakü, 1911-1942-1966-1970.

5-      Tülkü ve Horuz, Bakü, 1911.

6-      Güzel Bahar, Bakü, 1912-1940-1968.

7-      Gülzar, Bakü, 1912.

8-      Bedbeht Aile, Bakü, 1912.

9-      Kimdir Haglı, Bakü, 1913.

10-  Murad, Bakü, 1913.

11-  Ürek Tikmek yahut Gurban Bayramı, Bakü, 1913.

12-  Şeleguyrug, Bakü, 1913-1921-1966.

13-  Milli Gıraet Kitabı, Bakü, 1919-1922-1934.

14-  Türk Çelengi, Bakü, 1919.

15-  Veten, Bakü, 1919.

16-  Edebiyyat Dersleri, Bakü, 1919.

17-  Türk Dili, Bakü, 1924.

18-  Türk Edebiyyatı, Bakü, 1924.

19-   Giraet Kitabı, Bakü, 1925.

20-  Müelllim, Bakü, 1926.

21-  Mektub Yetişmedi, Bakü, 1926-1937-1949.

22-  Göbelek, Bakü, 1926.

23-  Anabacı, Bakü, 1926.

24-  İldırım, Bakü, 1927.

25-  Tülkü Hecce Gedir, Bakü, 1927-1936-1959-1968.

26-  Dördüncü İl (ders kitabı), Bakü, 1929-1930.

27-  Eşşek Üstünde Seyahet, Bakü, 1933.

28-  Seçilmiş Hekayeler, Bakü, 1933.

29-  Oyunçu Bağalar, Bakü, 1934-1936.

30-  Çocug Şe’rleri, Bakü, 1934.

31-  Tapdıg Dede, Bakü, 1939.

32-  Araz, Bakü, 1940-1954-1969-1973-1980.

33-  Nağıllar, Bakü, 1945.

34-  Ovçu Mestan, Bakü, 1945.

35-  Yaz Gelir, Bakü, 1945.

36-  Goç Polad, Bakü, 1946-1962-1977.

37-  Nüşabe, Bakü, 1947.

38-  Seçilmiş Eserleri, Bakü, 1948.

39-  Şe’rler, Nağıllar, Bakü 1948.

40-  Köç, Bakü, 1950.

41-   Şe’rler ve Hekayeler, Bakü, 1950-1959.

42-  Seçilmiş Eserleri, Üç Cilt Bakü, 1955.

43-   Seçilmiş Eserleri, Üç Cilt Bakü, 1959.

44-  Seçilmiş Eserleri, Bakü, 1960.

45-   Hatirelerim, Bakü, 1961-1973.

46-  Benövşe, Bakü, 1964.

47-  Pirin Kerameti, Bakü, 1965.

48-  Eserleri, Beş Cilt, Bakü, 1966-1968-1972-1977-1978.

49-  Şe’rler, Poemalar, Temsiller, Bakü, 1976.

50-  Seçilmiş Eserleri, Bakü, 1984.

(Abdulla Şaig’in eserlerini verirken birkaç kez basılan eserlerinin yayımlanma tarihlerini beraber yazdık. Yazarı eserleri 1920 yılına kadar Oroçov Kardeşlerin matbaasında, 1920 yılından sonra ise Azerneşr ve Gençlik yayınlarında neşredilmiştir.)

Çevirileri:

1-      İki Uşag, Bakü, 1906.

2-      Rumi, İbret ve Mügabile, Bakü, 1906.

3-      Daniel Defoe, Meşhur İngilis Robinzonun Hekayesi, Bakü, 1909.

4-      Shakespeare, Magbet, Bakü, 1932.

5-      A. Barto, Pinti Gız,  Bakü, 1935.

6-      Nizami Gencevi, İskendername, Bakü, 1941-1964.

7-      İ. A. Krılov, Seçilmiş Temsiller,  Bakü, 1944.

8-      Nizami, Seherli Üzük, 1962-1971.

9-      İ. A. Krılov, Cırcırama ve Garışga, Gençlik, Bakü, 1976.

10-  İllerin Töhfesi, Bakü, 1976.




Azerbaycan Edebiyatı İsimler Sözlüğü Copyright © 2012 AZEIS Tüm Hakları Prof. Dr. Sedat ADIGÜZEL'e aittir.

ANA SAYFAKULLANIM KOŞULLARIYORUM VE ÖNERİLER